Giáo dục

Phan Châu Trinh. Khai dân trí – Chấn dân khí – Hậu dân sinh

thank you

phan châu trinh Sinh ngày 9 that 9 năm 1872, người làng tây lộc, huyện tiên pHước, pHủ tam kỳ (nay thuộc xã tam lộc, huyện phún ninh), tỉng nam, hiệu là tte tte là tử p>

cha ông là phan văn bình, làm chức quản cơ sơn phòng, sau tham gia phong trào cần vương trong tỉnh, làm chuyển vận sứ ồn a bá (tiênc) phụqu vir. mẹ ông là lê thị trung (chung ?), with gái nhà vọng tộc, thông thạo chữ hán, ở làng phú lâm, huyện tiên phước.

Xem thêm: Phan chau trinh

thân mẫu ông mất sớm vào năm ông lên 6 tuổi. quê nhà bị quân pháp đốt cháy trong cuộc trấn áp phong trào cần vương, nên ông phải theo cha, được cha dạy chữ và dạy võ. sau khi cha mất, ông trở về quê sống với anh là phan văn cừ và tiếp tục đi học. Ông nổi tiếng học giỏi, năm 27 tuổi, ược tuyển vào trường tỉnh và học chung với trần qualk capc, huỳnh thúc kHang, nguyễn đình hiến, phan quang, và pHạm.

sự nghiệp

khoa canh tý (1900), phan châu trinh đỗ cử nhân thứ ba ở trường thừa thiên. năm sau (1901), triều đình mở ân khoa, ông đỗ phó bảng, đồng khoa với tiến sĩ ngô Đức kế và phó bảng nguyễn sinh sắc. khoảng thời gian này, người anh cả mất nên ông về để tang, ở nhà dạy học đến năm quý mão (1903) thì được bễừam bip thëm

vao nam, ra bắc, sang nhật

là người có học vấn, lại tiếp xúc với nhiều người có tưng canh tân và ọc ược ược các tân thư, năm 1905, ông từ quan, rồi c cùng với hai bạc l va ) làm một cuộc nam du, với mục đích xem xét dân tình, sĩ khí và tìm bạn đồng chí hướng.

Đến bình Định, gặp kỳ khảo hạch thường niên của tỉnh, ba ông lẩn vào các khóa sinh. vào trường thi, phan châu trinh làm một bài thơ, còn hai bạn thì làm chung một bài phú. cả ba đều ký tên giả là Đào mộng giác. nội dung bài không theo ầu ề, mà chỉ kêu gọi sĩ tử đang ắm đuối trong khoa trường và danh lợi, hãy tỉnh dậy lo giải lakh ẏn giốg.

các tỉnh quan nam triều hoảng sợ, đem bài trình cho viên công sứ pháp, ồng thời ra lệnh truy tìm tác giả, nhưng ba ông đã rỏnh khi, .tịt Trên ường đi, ba ông lần lượt kết giao với trương gia mô, hồ tá bang, nguyễn hiệt chi và hai with trai của danh sĩ nguyễn thông là nguyễn trọng lội, nguyễn anh.

sau cuộc nam du, phan châu trinh ra nghệ-tĩnh, Thanh Hóa, Hà nội ể gặp gỡ và hội ý với các sĩ phu tiến bộ, rồi lên căn cứ ề Thá tồn tại lâu dài.

năm 1906, ông bí mật sag quảng đông (trung quốc) gặp phan bội châu, trao ổi ý kiến ​​rồi cùng sag nhật bản, tiếp xúc với nhiều nhà chính trại đ đ đ đ đ đ đ đ đ đ đ đ đ. xem xét công cuộc duy tân của xứ sở này.

phát động phong trào duy tân

trong số các sỹ phu đương thời và cả sau này, phan châu trinh là người thấy rõ nhất những nhược điểm của xã hội v.t con ng vinam Ông chủ trương phải thay ổi từ gốc rễ bằng cach nâng cao trình ộ tri tuệ và ạo ức của người việt, phát triển kinh tế – vĂn hecha, học … ông cho rằng việt nam phải phat triển kinh tế và giáo dục ể tực tự cường, hội nhập vào thế giới văn minh rồi mưu cầu ộc lập chứ không cầu vi ện nog chỉ ộc lập chân chynh, lâu bền về chính trị lẫn kinh tế trong quan hệ với ngoại bang cũng nhưnn dân dân ượ ượ ượ ệ ệ ư. nước.

mùa hè năm 1906, phan châu trinh về nước. việc làm ầu tiên là gửi một bức chữ Hán (quen gọi là ầu phap chính phủ thư) cho ton ền Paul Beau vạch trần chế ộn chủn chếi thếi phổi ổi phổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ ổ . dân nước việt và sửa đổi chính sách cai trị để giúp nhân dân việt từng bước tiến lên văn minh.

sau đó, với phương châm “tự lực khai hóa” và tư tưởng dân quyền, phan châu trinh cùng huỳnh thúc kháng, trần cáp đi khắp tỉl nam vnhng tỉnhng khẩu hiệu của phong trào lúc bấy giờ là: khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh. phương thức hoạt ộng của pHong trào là bất bạo ộng, công khai hoạt ộng nhằm khai Hóa dân tộc, giáo dục ý thức công dân – tinh thần tự do, x Và xã hội, Thay ổi tận gốc rễ nền văn Hóa – tâm lý – tísh cach – tư duy – tập quán của người việt, pHổ biến các giá trị của nền văn minh phương tây như phap quyền – chủ – tự do – bình đẳng – bác ái, cải cách trên mọi lãnh vực. phong trào thực hiện mục tiêu cải tạo with người và xã hội việt nam bằng cach khuyến khích cải cach giáo dục (bỏ lối học từ chương, phát ộng phong trào học quốc quốc quốc quốc quốc bỏ mê tín dị đoan, kêu gọi cắt tóc ngắn, cắt ngắn mong tay…..

Tham khảo: Muối cacbonat: Khái niệm, phân loại, tính chất và ứng dụng

thời gian này, ông viết bài tỉnh quốc hồn ca, kêu gọi mọi người duy tân theo hướng dân chủ tư sản như vừa lược kể.

hưởng ứng, ở quảng nam và các tỉnh lân cận, nhiều trường học, thư xã, thương hội, hội nghề nghiệp…lần lượt đp

tháng 7 năm 1907, phan châu trinh nhận lời mời ra hà nội tham gia diễn giảng mỗi tháng 2 kỳ ở Đông kinh nghĩa thục.

bị giam lần thứ nhất

tháng 3 năm 1908, phong trào chống sưu thuế trung kỳ nổ ra, và bị triều nguyễn và chính phủ bảo hộ pháp đàn áp dữ dội. phan châu trinh cùng nhiều thành viên trong phong trào duy tân bị nhà cầm quyền buộc tội là đã khởi xướng nên đều bị bắt

phan châu trinh bị bắt ở hà nội, giải về huế. tòa khâm sứ huế và nam triều đều muốn khép ông vào tội chết. nhưng nhờ sự can thiệp của những người phapc có thiện chí và những ại diện của hội nhân quyền tại hà nội, học lòng pHải kết ông encouragement dặm, gặp ân xá cũng không cho về), rồi đày đi côn Đảo ngày 4 tháng 4 năm 1908.

nhờ dư Luận Trong nước và nhờ có sự vận ộng của hội nhân quyền ngay trên ất phap, ầu Mùa hè năm 1910, thống ốc nam kỳ ệnh của to àn ấn ấng. thang 8 năm đó, ông được đưa về đất liền. tại sài gòn, một hội đồng xử lại bản án cho ông được ân xá, nhưng buộc xuống mỹ tho chịu quản thúc. Ở đây, ông làm nhiều bài thơ về các nhân vật tên tuổi của nam kỳ.

bởi không hoạt ộng gì ược, ông viết thư chu toàn quyền đông dương đòi ược Sang phap PHAPP HOặC TRởI LạI Côn Lôn, NHấT ịNH KHôNG CHịU CảNH Bị BAIAM LữNG ở Vìy, nhân Có NGHị ịNH NGày 31 THANG 10 NăM 1908 CủA ChínH PHủ PHAPP VềC LậP MộT NHÓM GIảNG DạY TIếNG Hán TạI PHAPP, NăM 1911, CHINH QUYề trinh và con trai là phan châu dật.

sang pháp, bị giam lần thứ hai

Sang PHAPP, Việc ầu Tiên của ông là ưa cho hội nhân quyền phap bản điều trần về trấn ap những người chống sưu thuếi trung kỳ n á08 (( /p>

sau đó, ông còn lên tiếng tố cao tình trạng các tù nhân ở côn lôn bịi ối xửi tồi tệ, và nhờ liên minh cầm quyền, ảng xã hội phap nh ệ Ông cũng đã tiếp xúc nhiều lần với những nhân vật cao cấp ở bộ thuộc ịa, với albert Sarraut (sắp sang nhậm chức toàn quyền đông dương) ể ư ư ư ư ư ể ể , vì lúc này thế lực của thực dân hãy còn đang mạnh. trong khoảng thời gian này, ông viết pháp-việt liên hiệp hậu chi tân việt nam.

ngày 28 tháng 7 năm 1914, Áo – hung tuyên chiến với serbia, mở màn cho thế chiến thứ nhất. sau đó, ngày 3 tháng 8, Đức tuyên chiến với pháp. nhân cơ hội này, nhà cầm quyền thủ đô paris (pháp) gọi phan châu trinh và phan văn trường, một luật sư, nhà báo người việt chốthiter thông MấY THÁNG SAU, CHYNH QUYềN KHÉP TộI HAI ôNG Là GIÁN đIệP CủA ứC ểT BắT GIAM PHAN VăN TRườNG GIAM ở LAO Cherchemidi và phen châu trinh bị giam ở nhà tù Santé (prison prison (prison prison)

do việc phan châu trinh bị bắt giam nên trợ cấp giảng dạy của ông bị cắt, con ông mất học bổng, phải vừa học vừa làm. cũng trong năm này, vợ ông là bà lê thị tỵ qua đời ở quê nhà ngày 12 tháng 5 năm 1914.

Tham khảo: Tranh tô màu hoa cúc

tháng 7 năm 1915, vì không đủ bằng chứng buộc tội, chính quyền pháp phải trả tự do cho hai ông sau nhiều tháng giam giữ. sau khi ra tù, phan châu trinh đã soạn tuyển tập thơ santé thi tập với hơn 200 bài thơ ông sáng tác trong tù.

ra tù, phan châu trinh học nghề rửa ảnh rồi làm thuê cho các hiệu chụp ảnh để kiếm sống. trong hoàn cảnh chiến tranh, giá sinh hoạt đắt đỏ, cảnh ngộ của hai cha con rất đỗi cơ cực. Chẳng lâu sau, phan châu dật pHải bỏc vềc vì bị lao ruột và qua ời tại huế ngày 14 THANG 2 năm 1921, ược đem về an táng cạnh mộ mẹ mẹ tại tây lộc (tiên phước, quhướn)>

ngày 19 THÁNG 6 NăM 1919, Phan Châu Trinh C Cùng với phan văn trường, nguyễn thế Truyền và nguyễn tất thành soạn bản được tiếng vang.

NăM 1922, KHI VUA KHảI ịNH SANG PHAPP Dự ấU XảO MARSELLA, ôNG VIếT MộT BứC THư Dài BUộC TộI VUA KHảI ịNH 7 điều, Cuen Gọi Là Thất đi Thấn Han Han Han nhục quốc thể. cũng trong năm này, ông viết bài tỉnh quốc hồn ca mới. xuyên suốt tac pHẩm này vẫn là một ường lối cải cach dân chủ, vẫn là thực trạng tăm tối của xã hội thực dân phong kiến ​​và những thủn th snh ở ở ở ở ở ở ở ở ở ở ở ở ở ở .

thấy hoạt ộng ở PHAPP KHông Thu ượC Kết quả gì, đã nhiều lần ông yêu cầu chính pHủ pHáp cho ông trở về quê hương, nhưng ều không ược chấp thấng thu mãi đến năm 1925, khi thấy sức khỏe ông đã suy yếu, nhà cầm quyền pháp mới cho phép ông về nước. khoảng thời gian này, ông viết cuốn Đông dương chính trị luận.

về nước rồi qua đời

ngày 29 THANG 5 NăM 1925, Phan Châu Trinh Cùng NHà Cách Mạng Trẻ Nguyễn An Ninh Xuống Tàu RờI NướC PHAPP, ến Ngày 26 THANG 6 THANG Tì NĂm VăM SAU đÓ đ của cha mình là ông nguyễn an khương. Ở đây mấy ngày, thì ông về ở tại nhà riêng của ông khương ở mỹ hòa ể tiện việc tiếp đón bạn bè ến thĂm và trao ổi công việc, ồng thờng ể lương and nổi tiếng) chăm sóc sức khỏe.

tuy bị bệnh nhưng phan châu trinh cố gắng diễn thuyết thêm hai đề tài là Ðạo đức và luân lý Đông tây, quân trị ị ỻ nghĩa. hai bài này đã có tác động không nhỏ đến thế hệ trẻ tại sài gòn, trong đó có tạ thu thâu.

đang lúc phen châu trinh nằm trên giường bệnh, thì there is a tin ông ninh vừa bịt thac ến vây bắt tại nhà vào lúc 11 giờ 30 Trưa ngày 24 THANG 3 NĂm 1926. Ngay, ông qua ô lầu và được đem quàn tại bá huê lầu, số 54 đường pellerin, sài gòn.

chủ trương cách mạng

sau khi cáo quan về quê, phan châu trinh dốc lòng vào công việc cứu nước. mặc dù rất đau xót trước cảnh thực dân pháp ngược đãi người việt nam, quan điểm của phan châu trinh trước mắt chưa nên đặt nhiệm vụ khôi phục chủ quyền quốc gia, độc lập dân tộc (tức đánh đuổi pháp), mà nhiệm vụ cấp bach là phải:

khai dân trí: bỏ lối học tầm chương trích cú, mởng dạy chữc quốc ngữ cùng kiến ​​thức khoa học thực dụng, bài trừc hủc xa hoa.chấn dân khí: thức tỉc tỉc tỉc tỉc tỉc tỉc tỉc tỉc tỉc cường, mọi người giác ngộ ược quyền lợi và nGhĩa vụa mình, giải thoot ược nọc ộc chuyên chế.hậu dân Sinh: phat triển kinh tế, cho dân khai hoang làm vườn vườn, lập nên sau khi ông vào nam ra bắc, sang nhật, để trao đổi và tìm hiểu, cuối cùng ông nhất quyết làm cuộc cải cách duy tân cho quốc. dân trong . Ngoài ra, ông gửi thư chu toàn quyền beau ngày 15 théng 8 nĂm 1906, chỉ trích chính phủ phap không lo mở mang khai hechy cho dân mà chỉ thu thuhu đon đó dân đã khổ càng khổ hơn. Ông đề nghị chính phủ Đông dương nên thay đổi thái độ đối với sĩ dân nước nam, cải tổ mọi chính sách cai trị. BứC Thư đã Gây Tiếng vag lớn Trong nhân dân, công khai nói lên tâm trạng bất mén của dân chung và khẳng ịnh quyết tâm cải biến hi ện trạng của ất nước.

ối với ường lối hoạt ộng cứu nước của người bạn thân là phan bội châu (ông gặp phan bội chu vào khoảng track 7 năm 1904 và sau đó ở đ đ đ đ đ đ ộng ược một số học sinh ra nước ngoài học tập và pHổ biến những tài liệu tuyên truyền giáo dục quốn trong nước.

tác phẩm

  • Ðầu pháp chính phủ thư (1906)
  • hiện trạng vấn đề (1907)
  • hợp quần doanh sinh thuyết quốc âm tự (1907)
  • tây hồ thi tập (tập hợp thơ làm trong nhiều năm)
  • tuồng trưng nữ vương (soạn chung với huỳnh thúc kháng và phan thúc duyên năm 1910)
  • trung kỳ dân biến tụng oan thủy mạt ký (1911)
  • santé thi tập (gồm hơn 200 bài thơ, soạn trong tù tại pháp, 1915)
  • thư thất điều (thư vạch 7 tội của vua khải Định, 1922)
  • giai nhân kỳ ngộ diễn ca (hồm hơn 7,000 câu thơ lục bát, soạn 1912-1913)
  • In quyền)

  • bức thư trả lời cho người học trò tên Ðông (1925)
  • Đông dương chính trị luận (1925)
  • Đạo đức và luân lý Đông tây (1925)
  • quân trị chủ nghĩa và dân trị chủ nghĩa (1925)
  • ngoài ra, ông còn có các bài diễn thuyết và một số thơ (không nằm trong tây hồ thi tập) và câu đối chữ hán ông làm từ 1902-1912…

    nguồn wikipedia.org

    Tham khảo: AXIT SUNFURIC LÀ GÌ? TÍNH CHẤT, ỨNG DỤNG CỦA AXIT SUNFURIC

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button