Giáo dục

Chu Văn An – người thầy chuẩn mực muôn đời của Việt Nam

chu văn an sinh năm 1292 tại xã quang liệt, huyện thanh Đàm (nay là làng thanh liệt, huyện thanh trì, hà nội). Ông là nhà giáo, thầy thuốc, đại quan dưới triều trần. theo Đại việt sử ký toàn thư, chu văn an “tính cương nghị, thẳng thắn, sửa mình trong sạch, không cầu lợi lộc”. Ông ở nhà đọc sách, học vấn tinh thông, nổi tiếng gần xa, “học trò đầy cửa, thường có kẻ đỗ đại khoa”.

từ điển nhân vật lịch sửt việt nam viết chu văn an là thầy giỏi nhưng nghiêm khắc, trọng tài nĂng của học trò và ghért những người cậy giàu ham chơi. học trò của ông có nhiều người giỏi, có công giúp nước như phạm sư mạnh, lê quát, hai quan lớn của triều trần. sinh thời, ông được dân chúng tôn là “vạn thế sư biểu”, nghĩa là người thầy chuẩn mực muôn đời của việt nam.

tranh vẽ chu văn an. Ảnh: bảo tàng lịch sử việt nam

mở trường dân lập, dạy học cho nhân dân cả nước

Ở thời chu văn an, trường học còn rất hiếm. cả nước chỉ có một trường quốc lập là quốc tử giám ở kinh đô dành cho con vua, con quan, sau mở rộng cho những người tài trong nhân theo. tư thiện Đường, toát trai Đường ở thiên trường (nam Định) chỉ dành cho with em tôn thất nhà trần. trường yên tử (quảng ninh) hay hương sơn (hà tây cũ) dành riêng cho nhà chùa.

bởi trường lớp qua it, with em nhân dân pHần lớn thất học, chu văn an đã mởng huỳnh cung tại quê nhà (Thanh liệt, Thanh trì, hà nội ngày nay) ể dạy học. “trường có lớp, thư viện …. dục việt nam.

thời kỳ dạy học ở huỳnh cung, chu văn an chuyên truyền ạt kinh điển nho giáo, mục đích cao nhất của ông không ngoài “giáo kính, giáo trung, giá, giá, giá, giá, n. trường huỳnh cung cũng chịu ảnh hưởng của thầy chu rất lớn.

trong khoa thi năm 1314, hai học trò của ông đỗ thái học sinh, tương đương học vị tiến sĩ. việc này gây tiếng vang lớn trong giới sĩ tử đương thời. thầy giáo chu văn an và trường huỳnh cung được cả nước biết đến. trường huỳnh cung trở thành mốc quan trọng trong lịch sử phát triển của nền giáo dục việt nam. kể từ đy, bên cạnh trường quốc lập, các trường dân lập phát triển, đông ảo with em nhân dân có nơi học tập, sự nghiệp mệp giáo dỡr.

trở thành hiệu trưởng trường quốc tử giám

sau khi danh tiếng của chu văn an và trường huỳnh cung ược cả nước biết tới, ông ược vua trần minh t tng mời ra làm tư nghiệp (hiệuệu trƻ) quư. Dù ược phong chức tư nghiệp trường quốc tử giám, những năm ầu, chu văn an chỉc cor trach nhiệm chynh là kèm cặp that tử trần vượng, đào tạo vua mới cho nước nhà.

sau khi trần vượng (tức vua trần hiến tông) lên ngôi năm 1329, chu văn an mới thực sự chuyên tâm vào công việc ở trường t qu gi. Ông cho mở mang trường, viết tứ thư thuyết ước, tÓm tắt bốn bộ sách lớn là luận ngữ, mạnh tử, ại học và trung, làm giáo trình d. kể từ thời chu văn an trở về sau, quốc tử giám mỗi ngày được củng cố, mở rộng.

thời gian làm hiệu trưởng trường quốc tử giám đem đến cho chu văn an nhiều vinh quang mới, nhưng cũng khiến ông gặp đầy song gio. vua hiến tông, học trò của ông ở ngôi ược hai năm thì qua ời, công lao hơn mười năm đào tạo khó nhọc và hy vọng củng cố nhà thà tin thà.

lúc này, vua trần dụ tông lên thay, triều chính đất nước rối ren. vua ham me tửu sắc, nóng nảy, nông cạn. trong triều, quyền gian liên kết hoành hành, bên ngoài giặc giã dấy lên cướp bóc. thấy chính sự bê bối, nhà giáo chu văn an phẫn nộ. Ông đã viết thất trảm sớ, đòi chém 7 kẻ nịnh thần, đều là người quyền thế được vua yêu. dù bị vua dụ tông pHớt lờ, tấu sớ của hiệu trưởng trường quốc tử Giám gây chấn ộng dư luận bởi theo quy chế lúc bấy giờ, chỉ quan ngự sử mới ược quyền can can.

rời kinh thành về chí linh dạy học tới cuối đời

Theo ại việt sử ký toàn thư, sau khi dâng thất trảm sớ nhưng không ược vua trả lời, chu văi an rời kinh thành vùng ất chí linh (hải dương) mở Thyg tiếc. dù là nơi thâm sâu cùng cốc, số học trò đến với thầy chu vẫn đông. lúc này, chu văn an lấy hiệu là tiều Ẩn, chỉ lấy việc dạy học, làm thơ cho vui.

từ khi chu văn an về, chí linh dấy lên phong trào học tập, nhiều người học giỏi nổi tiếng. Ặc biệt, ở ời nhà mạc, huyện này có bà nguyễn thị duệ thi ỗ tiến sĩ, là nữ tiến sĩ ầu tiên và duy nhất của viờiết nam thong. ngoài ra she còn có nguyễn phong, she mới 14 tuổi she đã cùng cha thi đỗ kỳ thi hương, 26 tuổi đỗ tiến sĩ.

những ngày dạy học ở chí linh, chu văn an còn trồng cây thuốc, nghiên cứu y học, giúp người dân chữa bệnh. dù ở xa, nhiều học trò cũ đã làm quan vẫn về thăm ông. Đại việt sử ký viết khi học trò về thăm, ai làm điều gì chưa đúng phép, ông vẫn nghiêm khắc dạy bảo. Điều này khiến học trò càng thêm kính mến.

tượng thầy giáo chu văn an trong khuôn viên trường thpt chu văn an (hà nội). Ảnh: quỳnh trang

cuối đời, chu văn an sống thanh thản trong cảnh nghèo, vui với lớp học, văn chương. triều đình nhiều lần mời về nhưng ông nhất định từ chối. thế nhưng lòng ông vẫn hướng về nhà trần. sau khi vua trần nghệ tông dẹp yên loạn dương nhật lễ, lấy lại được ngôi vua, chu văn an dù tuổi cao vẫn về triều chúng.c mừng. việc làm đó của ông khiến nhân dân và sĩ phu đương thời quý trọng.

trở lại chí linh, chu văn an lúc bấy giờ gần 80 tuổi, ốm nặng. tháng 11/1370, ông trút hơi thở cuối cùng. sau khi mất, triều đình đã đưa chu văn an vào thờ ở văn miếu, xem ông ngang hàng với những bậc thánh hiền ngày xưa.

“suốt cuộc ời mình, chu văn an không lúc nào Sao nhãng sự nghiệp giáo dục … điểm nổi bật trong công lao đong gop -ttng nh -ttng nh -ttcy ctons; kết quản. Trường huỳnh cung đánh dấu một mốc quan trọng trong lịch trình phat triển sâu rộng của nền giáo dục nước ta “, tac giả tac gi

NăM 2018, việt nam đã xây dựng hồ sơ khoa học về danh nhân chu văn an ể ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề ề văn an có ảnh hưởng lớn tới nền giáo dục việt nam. tư tưởng nổi bật của ông là tự học, tự lập, học tập suốt đời và là tấm gương tôn sư trọng đạo.

Để tưởng nhớ chu văn an, nhiều đường phố, trường học khắp cả nước được đặt theo tên ông. gần đây nhất, trường bưởi – chu văn an vừa kỷ niệm 110 năm thành lập. giữa khoảng sân của ngôi trường cổ kính, tượng đài chu văn an ứng sừng sững như biểu tượng nhắc nhở thầy trò phảiải phấ. </

dương tâm

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Check Also
Close
Back to top button